„Czy Twoje dziecko jest Pracusiem, Wrażliwcem, Wizjonerem czy Strategiem?

 

Każdy wychowawca, rodzic, ogólnie mówiąc: człowiek, sprawujący opiekę wychowawczą powinien poznać jak najlepiej własne dziecko, wychowanka. „Poznanie” to bardzo szeroko pojęte określenie, ponieważ odnosi się do wielu sfer, na których bazuje funkcjonowanie dziecka w domu, w przedszkolu, w szkole i każdej innej rzeczywistości dziecięcej, w której dorosłemu bardzo trudno jest się odnaleźć.

W niniejszym artykule zajmę się wrodzonymi zdolnościami dziecka oraz udzielę kilku podpowiedzi odnośnie prostych strategii organizacyjnych (samoorganizacji dziecka), które pozwolą Twojemu dziecku w przyjemny sposób rozwijać swoje umiejętności, bo przecież to rozwój jest najważniejszym elementem, nad którym czuwamy i którego wzrost jest dla nas najistotniejszym wskaźnikiem, który mówi nam o postępach przez nie dokonanych.

Tradycyjne sposoby, techniki, metody, którymi się posługujemy często okazują się nieskuteczne, ponieważ bardzo często opierają się na egzekwowaniu, a mniej na bardzo istotnym objaśnianiu zasad skutecznej organizacji działań dziecka: „(…)w praktyce oznacza to, że czas, którym dysponują dzieci powinno się organizować w taki sposób, aby jak najbardziej odpowiadał ich naturze, pamiętając jednocześnie o zachowaniu odpowiednich przerw na odpoczynek” – tak rozumiana organizacja bazuje na wyszczególnieniu czterech typów samoorganizacji, w myśl zasady: „Zmieniaj otoczenie, nie próbuj zmieniać człowieka”*.

Ludzie organizują swój świat według pewnych wzorów, schematów: każdy ma zróżnicowane podejście do wszelkiego rodzaju spraw: dla jednego nie robi różnicy to, że na jego biurku można znaleźć książki, wizytówki, długopisy, ale i talerz z wczorajszej kolacji, dla drugiego biurko będzie miejscem sterylnym niczym w laboratorium. Wszystko wynika z naszej osobowości i z tego, w jaki sposób funkcjonujemy w społeczności: w ten sam sposób działają dzieci, stąd też podział na poniższe typy samoorganizacji:

I.                   Pracuś

       Pracusie kochają rutynę, a ich zachowania są łatwe do przewidzenia

       Chętniej posługują się lewą, podstawową półkulą mózgową (ta część odpowiada za czynności rutynowe)

      Wolą tradycyjne sposoby samoorganizacji: są mistrzami w organizowaniu sobie czasu, potrzebują niewielkiego wsparcia

      Łatwo wypracować z nimi stałe „obrzędy”, nie omieszkają się przypomnieć w momencie, kiedy harmonia zostanie naruszona, więc działania muszą być konsekwentne, aby nie zaburzyć sposobu ich samorealizacji

      Pracusie nie lubią działać w sposób nieregularny, sporadyczny, pod presją

      Podnoszenie głosu, ponaglenia nie działają na nich w żadnym stopniu: czują się zestresowane, poruszone, ponieważ same muszą zaplanować swój każdy krok, działanie

      Uwielbiają punktualność, nie ma dla nich możliwości spóźnienia się w określone miejsce

 

Wskazówki postępowania:

      Szanuj ich potrzebę samoorganizacji, pozwól na wyrażanie własnych pomysłów

      W miarę możliwości zakup przybory, które będą pomagały w utrzymywaniu porządku

      Wyjaśniaj, co w jakiej kolejności powinni zrobić, chętnie to powtórzą

      Zaaranżuj jedno miejsce w pokoju dziecka, w którym będzie mogło układać swoje ubrania, które ubierze następnego dnia

      Wyjaśnij, gdzie w domu leżą przedmioty codziennego użytku, zawsze odłoży je na miejsce

      Pomagaj oddzielić rzeczy ważne i „superważne” od tych niepotrzebnych

      Kiedy pracuje nad jakimś zadaniem – nie przeszkadzaj mu

      Informuj wcześniej (szczególnie przed ważnym wydarzeniem) co, w jakiej kolejności się wydarzy

 

II.                Wrażliwiec

      Wrażliwce zawsze gromadzą mnóstwo zabawek, gadżety, chowają pamiątki z przeszłości

      Dziecku o tym sposobie bycia trudno jest pożegnać się z ulubionymi zabawkami oraz innymi ważnymi dla nich przedmiotami

      Częściej posługują się prawą półkulą mózgową: ta część mózgu rozwija poczucie harmonii i związek emocjonalny z otoczeniem

      Dzieci te potrzebują wsparcia dorosłych w poszerzaniu relacji z innymi ludźmi oraz w utrzymaniu ich świata w spokoju

      Często przejawiają tendencję do koncentrowania się na potrzebach innych ludzi, ich własne problemy są na drugim miejscu

Wskazówki postępowania:

      Zwracaj uwagę, w jaki sposób prosisz dziecko, aby wykonało zadanie: kontroluj mimikę twarzy, ton głosu, aby wydawał się jak najbardziej przyjazny

      Regularnie komplementuj swojego Wrażliwca, bij mu brawo, gratuluj

      Dziecko jest z dużym prawdopodobieństwem wrażliwe na melodię, rytm, muzykę: wykorzystaj to

      Świetnie reaguje na kolor: szuflady z kolorami będą świetnym pomysłem

      Segregowanie i pozbywanie się rzeczy może być dla niego trudne, dlatego pomagaj mu zdecydować co jest ważne, a co nie, co się może przydać, a co jest bezużyteczne

      Łatwiej będzie Wrażliwcowi pozbyć się sentymentalnych rzeczy, kiedy wytłumaczysz mu, co się z nimi stanie po wyrzuceniu, dokąd trafią, namawiaj często do możliwości dzielenia się rzeczami z innymi ludźmi

 

 

III.             Wizjoner

      Jego zachowanie jest trudne do przewidzenia, uwielbia wolność, nie znosi zaszufladkowania, ale potrafi szybko skoncentrować się w konkretnej sytuacji, potrzebuje kreatywnych rozwiązań

      Na ogół używa prawej półkuli mózgowej, która odpowiada w jego przypadku za umiejętność przewidywania, wyobraźni, a także dokonywanie realnych zmian

      Wizjonerzy czują potrzebę, aby wszystkie ważne dla nich rzeczy znajdowały się tuż przed nimi, w zasięgu ręki, tak blisko, jak tylko się da, stąd często wkrada się tam chaos

      Muszą zobaczyć, aby w coś uwierzyć, niezwykle trudno przekonać ich do swojej racji

 

 

 

Wskazówki postępowania:

      Nie układaj rzeczy swojego dziecka, pamiętaj, aby wszystkie ważne przedmioty były widoczne

      Kupuj wygodne, praktyczne meble, które ułatwią funkcjonowanie dziecka w swoim pokoju

      Nie trzymaj rzeczy w szufladach: dobrym pomysłem mogą być przeźroczyste pojemniki lub kosze

      Staraj się dać swojemu dziecku więcej czasu na przygotowania, ponieważ tego potrzebuje

      Pozwalaj, aby ci pomagał w drobnych obowiązkach

      Dawaj dużo przestrzeni do działania

      Chętniej posprząta swój pokój, kiedy sprzątanie przedstawisz mu w formie zabawy, gry

      - przypominaj mu o tym, że zawsze trzeba z czegoś zrezygnować, aby zastąpić to czymś nowym (niekoniecznie gorszym)

 

 

IV.             Strateg

      Strateg chce być królem swego otoczenia, atakuje zręcznie, szybko i precyzyjnie

      Najchętniej posługuje się lewą półkulą mózgową, która pozwala mu ustalać i osiągać cele, podejmować kolejne wyzwania

      Strateg lubi porządek, ale woli, kiedy ktoś inny go za niego utrzymuje: lubi, kiedy ktoś go wyręcza

      Chce rządzić, wydawać rozkazy, decydować, komu powierzać zadania

      Świetnie czuje się w środowisku, które charakteryzuje minimalne, lecz skuteczne struktury

Wskazówki postępowania:

      Zapewnij mu możliwości wyboru i pozwalaj jak najczęściej podejmować decyzje

      Strateg kieruje się najczęściej logiką, nie emocjami: pamiętaj o tym podczas rozmów czy negocjacji

      Nie zarzucaj go zabawkami, wybierz mniej, a atrakcyjniejsze

      Lubią fakty, cyfry, udzielaj im konkretnych wskazówek: im dokładniej, tym lepiej im zrozumieć

      Lubią, kiedy wszystko jest sprawne, pomagaj w naprawie, kiedy coś się zepsuje, ponieważ może to ich bardzo frustrować

      Przechowuj rzeczy według tematu, typu: nie interesuje ich porządek numeryczny

      Bądź kreatywny w związku z przechowywaniem rzeczy: nie musi być estetycznie, ważne, aby było interesująco

      Zachęcaj dziecko do relaksu, odpoczynku i cieszenia się wspólnymi chwilami

 

Istotną rzeczą jest w tym momencie, aby zidentyfikować sposób organizacji dziecka, jest to ważne, ponieważ pomoże zrozumieć dziecko, jego postrzeganie świata, charakter. Jeśli występuje problem w identyfikacją, przedstawiam poniższy test, który może okazać się pomocny:

 

TEST

Przeczytaj uważnie zdanie i wybierz jedną odpowiedź, która najlepiej opisuje, co twoje dziecko uczyniłoby w danej sytuacji, na koniec zsumuj poszczególne litery.

 

1.      Kiedy twoje dziecko wyjeżdża na wycieczkę:

a)      Jest zwykłym uczestnikiem

b)      Szybko staje się pomocnikiem opiekuna

c)      Lubi podejmować ryzyko

d)      Lubi wyznaczać cele

 

2.      Najważniejsza dla niego jest:

a)      Precyzja

b)      Ludzie

c)      Możliwości

d)      Postęp

3.      W czasie zabawy:

a)      Porusza się szybko

b)      Porusza się wolno

c)      Motywuje innych

d)      Woli być samo

 

4.      Cecha, która najlepiej je określa:

a)      Uporządkowanie

b)      Chęć niesienia pomocy innym

c)      Innowacja

d)      Dążenie do celu

 

5.      Pracując nad czymś:

a)      Zawsze trzyma się ustalonych zasad

b)      Chce, żeby ktoś mu pomógł

c)      Łatwo ekscytuje się i traci poczucie czasu

d)      Mocno się koncentruje

 

6.      Kiedy próbuje pakować się na wakacyjny wyjazd rodzinny:

a)      Bierze tyle rzeczy, ile potrzebuje

b)      Spakuje tylko to, co mu każesz

c)      Spakuje przeróżne niepotrzebne rzeczy

d)      Pozwoli ci się spakować w całości za siebie

 

7.      Kiedy nauczycielka skarży się na twoje dziecko, zazwyczaj mówi:

a)      Jest niechętne zmianom

b)      Rozmawia w czasie zajęć

c)      Nie może usiedzieć w miejscu

d)      Musi panować nad otoczeniem

 

8.      Jak twoje dziecko reaguje na zmiany?

a)      Usztywnia się

b)      Martwi się

c)      Jest bardzo elastyczne

d)      Myśli logicznie

 

9.      W czasie zabawy lalką lub samochodem koncentruje się na:

a)      Instrukcji obsługi (obrazki)

b)      Relacjach między lalką a innymi zabawkami

c)      Wymyśla fantazje na temat zabawek i ludzi

d)      Skupia się na funkcjach, które zabawka wykonuje

 

10.  Można powiedzieć, że:

a)      Jego energia jest ograniczona

b)      Jest wielkoduszny i wspaniałomyślny

c)      Jest ruchliwy i dynamiczny

d)      Tłumi swą energię

 

11.  Dla dziecka najważniejsze jest:

a)      Postępowanie według reguł

b)      Akceptacja grupy

c)      Swoboda i możliwość innowacji

d)      Osiąganie celów

 

12.  Pocieszając drugą osobę:

a)      Wybiera rolę troskliwego słuchacza

b)      Wykazuje dużą wrażliwość

c)      Jest otwarty, pyta

d)      Jest pewny siebie

 

13.  Kiedy jest zdenerwowane, najłatwiej je uspokoić:

a)      Wyjaśniając mu zasady i pomagając mu się do nich dostosować

b)      Pokazując mu, że rozumiesz jego uczucia oraz mówiąc do niego łagodnie

c)      Bagatelizując sytuację, skierować jego uwagę na inny temat

d)      Cierpliwie słuchając jego racji, prowadząc logiczną dyskusję

 

 

 

14.  Przedmiot, który może symbolizować naturę twojego dziecka, to:

a)      Kompas

b)      Fala morska

c)      Ptak na niebie

d)      Błyskawica

 

15.  W przyszłości twoje dziecko będzie:

a)      Głównym kontrolerem

b)      Dyplomatą

c)      Artystą lub wynalazcą

d)      Decydentem

 

Jeżeli zaznaczyłeś:
8 lub więcej odpowiedzi A – PRACUŚ
8 lub więcej odpowiedzi B – WRAŻLIWIEC
8 lub więcej odpowiedzi C – WIZJONER
8 lub więcej odpowiedzi D – STRATEG

 

Warto zapamiętać!

Dzieci poznają świat poprzez wzorce postępowań, zachowań innych ludzi, najczęściej tych najbliższych, co sprawia, że to właśnie na Was, Drodzy Rodzice ciąży odpowiedzialność za nawyki dziecka, jego harmonijny rozwój i sposób organizacji dnia, a co ważniejsze: jego życia.

 

      Artykuł napisany na podstawie książki: Lanna Nakone: „Każde dziecko myśli inaczej. Jak rozpoznać i rozwijać wrodzone zdolności dziecka”, wyd. Klub Dla Ciebie, Warszawa 2005;

      *Cyt. Richard Buckminster, „Design Science”.