Oddychanie to bardzo naturalna, lecz niezbędna do życia czynność fizjologiczna. Niestety na co dzień nie zwracamy zbytniej uwagi na sposób, w jaki oddychamy. Dopiero gdy dosięgnie nas katar, zauważamy, jak ważną rolę w naszym życiu jest drożny nos, aby bez trudu nabierać powietrze do płuc. Stale otwarta buzia u dzieci powinna zaniepokoić rodzica i nauczycieli, gdyż prawidłowy sposób oddychania to pobieranie powietrza przez nos. Wielu przedszkolaków oddycha przez usta. Jakie są tego przyczyny i dlaczego powinniśmy jak najszybciej wyeliminować ten nawyk?
Prawidłowe oddychanie.
Naturalnym i właściwym pod względem fizjologicznym sposobem oddychania jest pobieranie powietrza drogą nosową. Może zdarzyć się , że również oddychamy częściowo także przez usta, ale tylko w szczególnych okolicznościach. Są to zazwyczaj sytuacje, w których nasz organizm potrzebuje więcej tlenu, np. przy wysiłku fizycznym czy podczas mówienia. Dziecko zarówno w trakcie snu, jak również w dzień powinno oddychać przez nos. Jest to warunek konieczny do prawidłowego rozwoju mowy. Właściwy sposób oddychania to także podstawa dla kształtowania się prawidłowego zgryzu oraz ładnego i proporcjonalnego wyglądu twarzy.
Przyczyny oddychania przez usta i ich skutki
Przyczyn oddychania przez usta najczęściej można upatrywać w sferze zdrowotnej naszego organizmu. Najczęściej jest to przerost trzeciego migdała, skrzywienie przegrody nosowej, długotrwała niedrożność nosa, w skutek której nabywa się nawyku oddychania przez usta. Dlaczego zatem jest to niebezpieczne? Powietrze pobierane przez buzię nie zostaje oczyszczone, nawilżone i ogrzane, jak to się dzieje w przypadku oddychania przez nos. Osłabia śluzówkę, wysusza ją i podrażnia, przez co wirusy i bakterie mają ułatwione zadanie i dziecko po raz kolejny zapada na infekcję górnych dróg oddechowych.
Wpływ nieprawidłowego oddychania na mowę i zgryz dziecka.
Oddychanie przez usta wpływa bardzo niekorzystnie na wymowę. Gdy buzia dziecka jest niedomknięta, język przyjmuje nieprawidłową pozycję w jamie ustnej. Prawidłowo powinien spoczywać na podniebieniu, a gdy usta są nie zamknięte zajmuje niską pozycję, a mianowicie leży na dnie jamy ustnej. Z czasem powoduje to utrudnienia pionizacji języka, która jest nieodłącznym elementem do nauki takich głosek jak: „l”, „sz”, „ż”, „cz”, „dż”, oraz „r”. Nawyk ten może powodować również „uciekanie” języka pomiędzy zęby, przez co wywołuje seplenienie między zębowe. Ta wada jest niezwykle trudna do leczenia i wymaga wielomiesięcznej, trudnej terapii logopedycznej i nie zawsze można ją wyleczyć. Ponadto oddychanie przez usta przyczynia się do innych wad zgryzu, zaburzeń mięśni twarzy, a nawet może doprowadzić do częściowej blokady dróg oddechowych.
Jak zapobiegać?
Najważniejszą sprawą w przypadku dzieci, które oddychają przez usta, jest ustalenie i usunięcie przyczyny powodującej trudność w pobieraniu powietrza drogą nosową. Po każdej przebytej infekcji należy sprawdzić czy dziecko powróciło do prawidłowego sposobu oddychania. Poprzez oddychanie przez usta do organizmu dziecka zostaje dostarczona mniejsza ilość tlenu, co wiąże się także z niespokojnym snem, brakiem energii, niechęcią do zabawy czy zaburzeniami przemiany materii.
Źródło:
1. Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej NUMER 21/2018, Ewa Gacka
„Zapobieganie nieprawidłowościom w rozwoju artykulacji u dzieci w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym”, UJ
2. Bliżej Przedszkola 9.228/2020