U progu szkoły
Dzieci sześcioletnie w Polsce biorą udział w obowiązkowych zajęciach wychowania przedszkolnego, których celem jest przygotowanie sześciolatków do wejścia w środowisko szkolne, do podjęcia obowiązku nauki w szkole. Dla wielu dzieci rozpoczęcie nauki w szkole i nowe wymagania związane z obowiązkami, narzuconym środowiskiem, wysiłkiem poznawczym i złożonością życia społecznego w grupie stanowią znaczną trudność. Badania wykazują, że pierwsze doświadczenia szkolne mają duży wpływ na późniejsze postawy dziecka wobec pracy i własnej osoby oraz na stosunek do osiągnięć i poziom aspiracji.
Szkoła jest środowiskiem odmiennym od dotychczas znanych sześciolatkowi. Wymaga od niego przystosowania się do nowego trybu życia, określonego przez systematyczne zajęcia, do odmiennego niż domowe, narzuconego środowiska fizycznego i nauczenia się pracy w grupie rówieśników pod kierunkiem dorosłego. W szkole dziecko musi wykazać się odpornością na wysiłek fizyczny, na stresy związane z ocenianiem i rywalizacją, nauczyć się respektowania ustalonych reguł zachowania.¹
Należy pamiętać, że na gotowość szkolną dzieci składają się osiągnięcia rozwojowe, rozpatrywane
w strefie: fizycznej, społecznej, emocjonalnej i poznawczej.
1.W zakresie obszaru fizycznego rozwoju dziecka:
– Samoobsługa
– Duża motoryka
– Mała motoryka
2.W zakresie obszaru emocjonalnego rozwoju dziecka:
– Przeżywanie i rozumienie emocji
– Samodzielność, odporność emocjonalna
– Umiejętność rozstawania się z opiekunem
3.W zakresie obszaru społecznego rozwoju dziecka:
– Stosunek do rówieśników i dorosłych
– Stosunek do norm i zasad zachowania
4.W zakresie poznawczego rozwoju dziecka:
– Wiedza ogólna
– Rozwój mowy
– Spostrzeganie, pamięć, uwaga
– Gotowość do nauki czytania
– Gotowość do nauki pisania
– Umiejętności matematyczne
– Ekspresja – Gotowość do posługiwania się językiem obcym nowożytnym.
Poniżej w tabeli przedstawiono umiejętności dzieci 6 letnich jakie powinny osiągnąć pod koniec roku, trzeba jednak zaznaczyć, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Dlatego nie należy stresować się tym, że pewnych umiejętności dziecko jeszcze nie posiada. Niewątpliwie już po kilku kolejnych miesiącach spędzonych w placówce przedszkolnej nie będzie miało problemu z takimi czynnościami.
|
Obszar z podstawy programowej |
Umiejętności dziecka sześcioletniego na koniec roku szkolnego |
|
FIZYCZNY |
- samodzielnie korzysta z toalety - poprawnie myje i wyciera ręce oraz twarz - samodzielnie myje zęby - potrafi ubrać się i rozebrać; zapina guziki, zasuwa zamek - posługuje się sztućcami oraz nakrywa do stołu i sprząta po posiłku - potrafi sygnalizować swoje potrzeby w różnych sytuacjach (potrzebę zabawy, odpoczynku, pragnienie, głód) - biega swobodnie i do celu - skacze na jednej/dwóch nogach, utrzymuje równowagę przynajmniej trzy podskoki - przeskakuje przez przeszkodę - utrzymuje równowagę stojąc na jednej nodze - przechodzi stopa za stopą wzdłuż wyznaczonej linii - rzuca/kopie piłkę - używa prawidłowego chwytu narzędzia oraz stosuje odpowiedni nacisk podczas rysowania, kreślenia i prób pisania - sprawnie sprząta zabawki i przybory po zakończonej zabawie - sprawnie konstruuje, majsterkuje, buduje z różnorodnych materiałów: lepi, wycina, rysuje, maluje |
|
EMOCJONALNY |
- panuje nad swoimi emocjami, przeżywa je w sposób akceptowalny dla innych - adekwatnie do sytuacji reaguje na smutek, płacz, radość osób z otoczenia - dostrzega, że zwierzęta posiadają zdolność odczuwania, przejawia życzliwość i troskę w stosunku do świata przyrody - radzi sobie samodzielnie w różnych sytuacjach - podejmuje samodzielne decyzje dotyczące jego działań, wyborów - stara się pokonywać napotkane trudności - bez lęku rozstaje się z rodzicami/opiekunami; rozumie, że opiekunowie wrócą, akceptuje czas rozstania |
|
SPOŁECZNY |
- z szacunkiem odnosi się do rówieśników w czasie wspólnych działań - z szacunkiem odnosi się do dorosłych, słucha i wykonuje polecenia - współdziała z rówieśnikami w zabawie, pracach użytecznych, podczas odpoczynku - nawiązuje relacje, współdziała z dorosłymi - przestrzega ustalonych norm i reguł zachowania oraz zawartych umów - uczestniczy we wszystkich zajęciach organizowanych przez nauczyciela - używa zwrotów grzecznościowych, odpowiednio zachowuje się w różnych sytuacjach |
|
POZNAWCZY |
- podaje swoje imię i nazwisko; zna swój adres zamieszkania; wie ile ma lat - wymienia osoby z najbliższej rodziny, podaje ich imiona - wie, jakie zawody wykonują jego rodzice, czym się zajmują - wie, w jakim państwie mieszka, zna nazwę stolicy Polski, rozpoznaje godło i flagę Polski - wymienia nazwy dni tygodnia i pór roku - zna i nazywa: zjawiska atmosferyczne charakterystyczne dla poszczególnych pór roku; wybrane zwierzęta hodowane przez człowieka; wybrane zwierzęta dziko żyjące - wie jak bezpiecznie poruszać się po ulicy - odróżnia elementy świata fikcyjnego od świata rzeczywistego - buduje wypowiedzi poprawne gramatycznie i logicznie - poprawnie artykułuje wszystkie głoski; mówi płynnie i odpowiednio głośno - uważnie słucha innych i odpowiada na pytania - formułuje dłuższe wypowiedzi o ważnych sprawach - klasyfikuje przedmioty wg zauważonej reguły - określa położenie przedmiotów w przestrzeni według podanych kryteriów, posługuje się pojęciami: na, pod, obok, w - recytuje krótkie wierszyki, rymowanki, wyliczanki - układa historyjkę obrazkową - układa obrazek z części - wymienia elementy zauważone na ilustracji, odnajduje różnice na ilustracjach - koncentruje się na wykonywanym zadaniu - wytrwale pracuje i doprowadza prace do końca - interesuje się książkami; z uwagą słucha opowiadań, baśni i innych form literackich - dzieli zdania na wyrazy, a wyrazy na sylaby; wyodrębnia głoski w wyrazach o prostej budowie fonetycznej (np. dom, kot, las, noga, koza, waga, fotel, mleko, telefon) - zna litery i podejmuje próby czytania - interesuje się pisaniem, podejmuje samodzielne próby kreślenia znanych liter i cyfr z wykorzystaniem różnorodnych form i przyborów (np. zapisuje swoje imię, swobodnie kreśli/rysuje/zapisuje wybrane litery, cyfry) - rysuje szlaczki oraz rysuje po śladach; odwzorowuje kształty poznanych liter -rozróżnia stronę lewą i prawą: podnosi podaną rękę, dotyka podanego kolana, ucha, oka - ustala położenie obiektów w stosunku do innych obiektów; czy rysuje na kartce z ilustracją pokoju elementy zgodnie z poleceniem N.: piłkę obok łóżka, kwiaty na stole, kota pod szafą - liczy na konkretach oraz wyznacza wynik dodawania i odejmowania - określa równoliczność lub nierównoliczność dwóch zbiorów poprzez samodzielne ich przeliczanie - posługuje się liczebnikami porządkowymi - odczytuje cyfry oznaczające liczby od 0 do 10 - rozróżnia podstawowe figury geometryczne - wie, na czym polega pomiar długości przedmiotów, mierzy długość przedmiotów np. stopa za stopą – mierzy, np. odległości od okna do drzwi za pomocą kroków; długości stolika za pomocą dłoni; długości linii narysowanej kredą na podłodze za pomocą stóp - rozpoznaje modele monet i banknotów o niskich nominałach i posługuje się nimi w zabawie - improwizuje ruchem i gestem, porusza się przy muzyce, tańczy, reaguje na sygnały - zna i śpiewa piosenki z repertuaru dziecięcego - rozumie proste polecenia kierowane do niego w nauczanym języku i stosuje się do nich - używa wybranych zwrotów i wyrazów, śpiewa w grupie poznane piosenki, powtarza proste rymowanki i wierszyki w nauczanym języku |
Tab.1 Opracowano na podstawie e-przewodnika metodycznego Diagnoza dojrzałości szkolnej. Biela A. WSiP 5
Celem obserwacji gotowości dzieci do edukacji szkolnej jest określenie przez nauczyciela stopnia gotowości szkolnej dziecka dla poszczególnych typów umiejętności i zachowań. Informacja o stopniu gotowości szkolnej jest ważna dla rodziców i nauczycieli przy podejmowaniu decyzji dotyczących edukacji dziecka, a przekazana nauczycielom w szkole ułatwi im zaplanowanie pracy z uwzględnieniem potrzeb edukacyjnych dziecka.²
Rodzic, który ma wątpliwości w odniesieniu do dojrzałości szkolnej swojego dziecka powinien zgłosić się do poradni psychologiczno-pedagogicznej. Na podstawie opinii specjalistów może wnioskować
o odroczenie rozpoczęcia realizacji obowiązku szkolnego.
Bibliografia:
1. Frydrychowicz A., Koźniewska E., Matuszewski A., Zwierzyńska E. Skala Gotowości Szkolnej, Warszawa 2006
2. Biela A. Diagnoza dojrzałości szkolnej, Warszawa 2018











